بلاگ/بورس
شناسه خبر:700 تاریخ انتشار:1399/09/04 11:00 نویسنده: معصومه رنج خواه
نکات مهمی که درباره بورس باید بدانید

در مقاله بازارهای سرمایه‌گذاری در ایران و تورم، دلیل اهمیت سرمایه‌گذاری در ایران مطرح گردید. همچنین انواع بازارها جهت سرمایه‌گذاری معرفی شدند. در مقاله قبلی اشاره شد که طی سالیان اخیر بازار سرمایه بالاترین بازدهی را در بین بازارهای مالی داشته است. اما تاریخچه این بازار چیست؟ سرمایه‌گذاری در بورس چگونه است؟ سرمایه‌گذاری در این بازار مناسب چه کسانی است؟ در ادامه به بررسی بازار بورس و سوالات مطرح شده پیرامون آن خواهیم پرداخت.

تاریخچه بورس در دنیا و ایران

تاریخچه بورس و شرکت‌های سهامی در دنیا، به 4 قرن پیش برمی‌گردد. در آن زمان بازرگانان دریافتند که برای کنترل ریسک و افزایش سود می‌توانند با دیگران در سود و زیان یک کار شریک شوند. با این کار می‌توانستند سرمایه خود را از ریسک‌های احتمالی مصون بدارند. بدین ترتیب فلسفه شرکت‌های سهامی شکل گرفت.

اولین شرکت سهامی حدود 400 سال پیش با نام کمپانی هند شرقی هلند (VOC) در کشور هلند تشکیل شد. این کمپانی در ابتدا با هدف جمع‌آوری سرمایه و کاهش ریسک از سوی 16 تاجر هلندی تأسیس شد. در ادامه سازوکاری برای آن طرح شد که به واسطه آن مردم هلند می‌توانستند با خرید سند، در سود و زیان این شرکت سهیم شوند. این سند اولین گواهی سهام در تاریخ بود. در ابتدا صاحبان اسناد فقط با فروش سند خود به شرکت می‌توانستند از سود یا زیان احتمالی بهره‌مند شوند. اما بعد از گذشت چند سال، امکان فروش این اسناد به باقی مردم فراهم شد و اولین بازار سهام دنیا در شهر آمستردام هلند متولد شد.

بازار سهام در ایران نیز از قدمت بالایی برخوردار است. اولین مطالعه مربوط به تأسیس بازار بورس در ایران به 81 سال پیش باز می‌گردد. در سال 1315 مطالعه بازار بورس ایران از سوی کارشناسان بلژیکی انجام شد و اساسنامه داخلی بورس به مسئولان وقت ارائه شد. اما در ادامه به دلیل وقوع مشکلاتی همچون جنگ جهانی دوم، تأسیس بورس ایران حدود 25 سال به تاخیر افتاد. در طی سال‌های بعد، جلسات و کمیسیون‌های مختلفی جهت تأسیس بازار سهام کشور صورت پذیرفت. در نهایت در سال 1346، بورس اوراق بهادار تهران کار خود را با انجام چند معامله بر روی سهام بزرگ‌ترین واحد تولیدی ایران در آن زمان آغاز کرد.

سهام و انواع شرکت‌های سهامی

بازار سهام بازاری است که در آن سهام شرکت‌های مختلف عرضه می‌شوند و مورد معامله قرار می‌گیرند. به بیان دیگر، بازار سهام که با نام بازار بورس نیز شناخته می‌شود، بازاری قانونمند است. شرکت‌های سهامی عام تحت قوانین مشخصی سهام خود را در این بازار عرضه می‌کنند. اما سهام چیست و شرکت‌های سهامی به چند دسته تقسیم می‌شوند؟

سهام، اوراق بهادار یا ورقه‌ای دارای ارزش بوده که بیانگر مالکیت شخص بر بخشی از اموال شرکت است. به بیان دیگر اگر سرمایه یک شرکت (شامل تمامی ماشین‌آلات، دفاتر، تجهیزات و ...) را به قسمت‌های مساوی تقسیم کنیم، به هر قسمت آن یک سهم گفته می‌شود. همچنین به دارندگان سهام، سهامدار می‌گویند. سهامداران یک شرکت به نسبت سهام خود در دارایی‌ها و منافع شرکت سهیم هستند. بر این اساس شرکت‌های سهامی را می‌توان به دو گروه زیر تقسیم کرد:

  • شرکت سهامی خاص:

شرکتی است که تمام سرمایه آن توسط موسسین تامین می‌گردد و کنترل و تصمیم‌گیری محدود به آن‌ها است.

  • شرکت سهامی عام:

شرکتی است که موسسین آن قسمتی از سرمایه شرکت را از طریق فروش سهام به مردم تامین می‌کنند. کنترل شرکت نیز در دست عموم مردم است. همچنین شرکت‌های سهامی عام کامل‌ترین نوع شرکت‌های سهامی هستند و سرمایه بیشتری در مقایسه با شرکت‌های سهامی خاص دارند. لازم به ذکر است کلیه شرکت‌های پذیرفته شده در بورس، شرکت‌های سهامی عام هستند.

سرمایه‌گذاری

مزایای سرمایه‌گذاری در بورس

یکی از مهم‌ترین مزایای سرمایه‌گذاری در بورس، بازدهی بالای آن است. اما غیر از بازدهی بالایی که بازار سرمایه طی سال‌های گذشته نصیب سرمایه‌گذران خود کرده است، مزایای دیگری نیز در این بازار وجود دارد که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به امکان کنترل ریسک و نقدشوندگی بالای آن اشاره کرد.

ریسک

ریسک به معنای موفق نشدن در آینده یا محقق نشدن پیش‌بینی‌ها در آینده است. هر اندازه که احتمال موفق نشدن زیاد باشد، ریسک نیز به همان میزان بیشتر است.

از سوی دیگر هر نوع سرمایه‌گذاری دارای ریسک است و سرمایه‌گذاری در بورس نیز ریسک مربوط به خود را دارد. بر خلاف باور عموم مردم که همواره از بازار بورس به عنوان بازاری با ریسک بالا یاد می‌کنند، بازار بورس محلی است که سرمایه‌گذاران با توجه به سطح ریسک‌پذیری خود می‌توانند سرمایه‌گذاری کم‌ریسک یا پرریسک داشته باشند و قبل از سرمایه‌گذاری، ریسک مربوطه را تا حد زیادی کنترل کنند. برای درک بهتر این بخش، بهتر است با انواع ریسک موجود در بازار سهام آشنا شویم.

ریسک سرمایه‌گذاری در بورس به این دلیل است که موارد متعددی بر تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران در این بازار اثرگذار هستند. از همین رو ریسک‌های این بازار را می‌توان به دو دسته‌ی ریسک سیستماتیک و ریسک غیرسیستماتیک تقسیم‌بندی کرد.

ریسک سیستماتیک

هر عاملی که بر روی بازار و کل صنایع موجود در آن تاثیر بگذارد و مانع از تحقق پیش‌بینی ما شود، ریسک سیستماتیک یا غیرقابل اجتناب نام دارد. این نوع از ریسک به دلیل آن که در سطح کلان رخ می‌دهد، کنترل آن از دست سرمایه‌گذار خارج است. عواملی همچون وقایع سیاسی، نرخ تورم، تغییرات نرخ ارز و نرخ مالیات از جمله ریسک‌های سیستماتیک به حساب می‌آیند.

ریسک غیرسیستماتیک

عاملی که با وقوع آن فقط یک سهم یا صنعت خاص تحت تاثیر قرار می‌گیرد، ریسک غیرسیستماتیک یا قابل اجتناب نام دارد. برخلاف ریسک سیستماتیک، این نوع ریسک بر کلیت بازار تاثیرگذار نیست. با رعایت برخی اصول مانند اصول تشکیل سبد سهام، این ریسک قابل کنترل است. از جمله ریسک‌های غیرسیستماتیک می‌توان به مدیریت ضعیف شرکت، بالا رفتن قیمت مواد اولیه و بهره مالکانه اشاره کرد.

لازم به ذکر است افراد با بالا بردن دانش و مهارت خود در این بازار می‌توانند ریسک سرمایه‌گذاری‌شان را کاهش دهند. هرچه افراد دانش و مهارت بالاتری داشته باشند، تحلیلی دقیق‌تر ارائه خواهند داد. در این صورت ریسک کمتری را متحمل خواهند شد.

نقدشوندگی

به بیان ساده، نقدشوندگی بر سرعت تبدیل یک دارایی به وجه نقد دلالت دارد. هرچقدر سرعت فروش یک دارایی در قیمت واقعی‌اش بیشتر باشد آن دارایی از نقدشوندگی بیشتری برخوردار است.

سهام نیز از جمله دارایی‌هایی است که از نقدشوندگی بالایی برخوردار است. سهامدار بسته به شرایط شرکت می‌تواند با فروش سهام خود در روزهای معاملاتی (شنبه تا چهارشنبه) وجه مورد نیاز خود را دریافت کند. لازم به ذکر است که برخی از اوقات به دلیل وجود دامنه نوسان در بورس ایران، با وقوع ریسک‌های سیستماتیک و غیرسیتماتیک، سهامداران هیجان‌زده شده و برای فروش سهام خود هجوم می‌آورند. در این حالت سهام شرکت مذکور اصطلاحا در صف فروش قفل می‌شود و در آن روز امکان فروش سهام برای همه سهامداران میسر نمی‌شود. بر این اساس سهامداران خبره همواره می‌کوشند تا با توجه به عواملی همچون میانگین حجم معاملات در یک روز و میزان حمایت سهامدار عمده شرکت، سهامی را که از نقدشوندگی بالایی برخوردار است، انتخاب کنند.

بازار سرمایه مناسب چه کسانی‌ست؟

همانطور که تا به این جا گفته شد، بازار بورس دارای مزایای بسیاری است که هر کدام از آن‌ها می‌توانند جذابیت خاصی برای ورود سرمایه‌گذاران ایجاد کنند. اما سرمایه‌گذاری در بورس علی‌رغم تمام مزایای خود، از الزاماتی برخوردار است که سرمایه‌گذاران در صورت رعایت نکردن آن‌ها، نمی‌توانند عملکرد موفقی در این بازار داشته باشند. از همین رو قبل از سرمایه‌گذاری در بورس، باید به سوال زیر پاسخ دهید:

آیا روحیات شما با سرمایه‌گذاری در بورس سازگار است؟

پاسخ به این سوال نیازمند شناخت کافی سرمایه‌گذار از شخصیت و شرایط زندگی‌اش است. اما توجه به عوامل زیر می‌تواند شما را در پاسخ به این سوال یاری کند.

داشتن زمان کافی

موفقیت و پیشرفت در بازار بورس نیز مانند تمامی زمینه‌ها و مشاغل، نیازمند آموزش، مطالعه و فراگیری مهارت‌های مختلف است. بر این اساس اختصاص زمان مناسب در روز برای مطالعه و آموزش، یکی از الزامات فعالیت در بازار بورس است. همچنین پس از فراگیری مهارت‌های سرمایه‌گذاری در این بازار، خرید یک سهم نیازمند تحقیق و جست‌وجو پیرامون شرکت مذکور است. پس فعالیت در بازار بورس همواره نیازمند زمان مناسب است و اگر برنامه روزانه‌ی شما قابلیت اختصاص چنین زمانی را ندارد، معامله سهام به صورت مستقیم برای شما مناسب نیست. به همین خاطر سرمایه‌گذاری در صندوق‌های سرمایه‌گذاری، می‌تواند گزینه مناسب‌تری برای شما باشد.

میزان ریسک‌پذیری فرد

همانطور که در مقاله ریسک و بازدهی گفتیم، یکی از معیارهای مهمی که باید قبل از سرمایه‌گذاری در بورس مد نظر قرار گیرد، میزان ریسک‌پذیری سرمایه‌گذار است. سرمایه‌گذاران باید بدانند که چه اندازه می‌توانند برای بدست آوردن بازدهی مورد نظر، ریسک ناشی از سرمایه‌گذاری را بپذیرند. پس از آگاهی از این موضوع سرمایه‌گذار باید یکی از انواع روش‌های سرمایه‌گذاری در بورس را انتخاب کرده و سرمایه خود را بر مبنای آن وارد بازار کند. روش‌های مختلفی برای سرمایه‌گذاری در بورس وجود دارد که تمامی افراد با هر سطح از ریسک‌پذیری می‌توانند وارد این بازار شوند. 

داشتن پول مازاد

یکی از توصیه‌هایی که همواره کارشناسان بازار سرمایه به سرمایه‌گذاران تازه‌وارد می‌کنند، کنترل هیجانات و احساسات در بازار است. شاید در نگاه اول کنترل احساسات معقوله‌ای ساده به نظر برسد، اما هنگامی که در حال معامله سهام یک شرکت هستید، فشار ناشی از هیجانات را در خود احساس می‌کنید. یکی از مواردی که تاثیر بسیار زیادی بر تصمیم‌گیری و هیجانات سرمایه‌گذاران در بازار سرمایه دارد، سرمایه‌گذاری با پول مازاد است. پول مازاد در واقع پولی است که معیشت و گذران زندگی یک فرد به آن بستگی ندارد و در صورت کاهش این پول، فشار روحی زیادی به شخص سرمایه‌گذار وارد نمی‌شود. بر این اساس اگر فردی با دریافت وام، قرض یا فروش دارایی‌هایی همچون منزل، خودرو و ... اقدام به سرمایه‌گذاری با پول غیر مازاد خود کند، در کوتاه‌مدت احتمال شکست این فرد در مقایسه با سایر سرمایه‌گذاران بیشتر خواهد بود. 

نحوه ورود به بازار سرمایه

بعد از آن که برای سرمایه‌گذاری در بورس عزمتان را جزم کردید، در اولین قدم باید برای دریافت کد بورسی اقدام کنید. کد بورسی یا کد سهامداری، کدی انحصاری برای هر شخص است که به واسطه آن افراد می‌توانند در بورس اوراق بهادا معامله کنند. برای دریافت کد بورسی ابتدا باید به یکی از کارگزای‌های بورس اوراق بهادار مراجعه کنید. سپس با ارائه مدارک و ثبت نام در کارگزاری مورد نظر و همچنین ثبت نام در سامانه سجام (سامانه جامع اطلاعات مشتریان)، کد بورسی خود را دریافت کنید. لازم به ذکر است در صورت نبود شعب کارگزاری در محل زندگی خود، می‌توانید به یکی از دفاتر پیشخوان دولت مراجعه کرده و کد بورسی خود را اخد کنید.

ابزارهای مورد نیاز برای سرمایه‌گذاری هوشمند

برخی از افراد ممکن است به دلیل تجربه‌های ناموفقی که در بازار سرمایه داشته‌اند، سرمایه‌گذاری در بورس را پرریسک بدانند. همچنین این بازار را محلی برای خالی کردن جیب سرمایه‌گذاران عادی بدانند. معمولا این گونه افراد عقیده دارند که سرمایه‌گذاری در بورس مستلزم داشتن روابط پشت پرده و رانت است. همچنین موفق نشدن خود در بازار سرمایه را به گردن بازار و عوامل پشت پرده آن می‌اندازند. اما در واقعیت، بورس این گونه است؟

وارن بافت (اسطوره دنیای سرمایه‌گذاری) عقیده دارد که در بازار سهام، پول از جیب افراد ناآگاه به جیب افراد آگاه منتفل می‌شود. این جمله بدین معنا است که اگر فردی بدون دانش، مطالعه و آگاهی کافی اقدام به سرمایه‌گذاری در بورس اوراق بهادار کند، دچار ضرر خواهد شد. جالب است بدانید که در بازار بورس اکثر افرادی که به صورت مستقیم سهام شرکت‌های محتلف را معامله می‌کنند، مهارت کمی در معامله‌گری و تحلیل شرکت‌های سهامی دارند و قواعد فعالیت در این بازار را رعایت نمی‌کنند. این دسته از سرمایه‌گذاران صرفا با پیشنهاد افراد دیگر اقدام به خرید سهام شرکت‌های مختلف می‌کنند.

در ادامه آن‌ها به دلیل این که هیچگونه آشنایی با تحلیل و استراتژی معاملاتی ندارند، دچار ضررهای جبران ناپذیری می‌شوند. به همین دلیل همواره کارشناسان این بازار بر فراگیری مهارت‌های تحلیل سهام و بازار تاکید دارند. بر این اساس سرمایه‌گذاران موفق بازار سرمایه ایران با مهارت‌هایی همچون تحلیل بنیادی، تحلیل تکنیکال، فیلترنویسی، تابلوخوانی و روانشناسی بازار آشنا هستند. همچنین قبل از خرید سهام شرکت‌ها، ساعت‌های زیادی را برای تحلیل سهام یک شرکت صرف می‌کنند. همچنین توجه داشته باشید که در این بازار نقش سواد مالی بسیار پررنگ است.

جمع‌بندی

امروزه سرمایه‌گذاری به یکی از بخش‌های جدانشدنی زندگی افراد تبدیل گشته است. عموم مردم جامعه سعی دارند تا با تبدیل وجه نقد خود به انواع مختلف دارایی، سرمایه خود را از خطر تورم و کاهش ارزش دور نگه دارند. از همین رو شناخت بازارهای سرمایه‌گذاری، یکی از نیازهای مردم کشور است. در این دو مقاله سعی شد تا با معرفی و بررسی بازارهای سرمایه‌گذاری در ایران، خوانندگان گرامی را برای انتخاب بهترین بازار سرمایه‌گذاری یاری کنیم.



دسته بندی: بورس آموزش
مطالب پیشنهادی