بلاگ/اقتصاد کلان
شناسه خبر:100 تاریخ انتشار:1398/11/06 13:58 نویسنده: مدیر سیستم
سرمایه‌ای به نام اعتماد اجتماعی

اعتماد اجتماعی از عناصر تاثیرگذار در رابطه ی بین مردم و حکومت است این اعتماد چه تاثیری بر فضای حاکمیتی جامعه دارد؟ وضعیت اعتماد اجتماعی در ایران چگونه است؟

سرمایه‌ای به نام اعتماد اجتماعی

تصور کنید در یک جامعه اعتماد از بین رفته باشد. در این مجموعه، افراد مجبورند برای دستیابی به هر نوع اطلاعات مورد نیاز، خودشان دست به کار شوند تا به اعتماد حداکثری در خصوص اطلاعات موجود دست پیدا کنند. این افراد مطابق برداشت خود از قانون پیروی می‌کنند و جامعه بدون توجه به حاکمیت، چشم‌اندازی برای خود متصور است. در چنین شرایطی وضعیت امور به ویژه اقتصاد به چه شکل خواهد شد؟

برخی از گزاره‌های فوق و یا دیگر پیامدهای چنین وضعیتی ممکن است در نگاه اول مطلوب به نظر برسند. به طور مثال اگر افراد با اطلاع کامل کاری را انجام دهند یا اینکه با اختیار و مسئولیت خودشان عمل کنند به ظاهر نتایج خوبی دربر خواهد داشت؛ اما موضوع مهم‌تر اینکه به چه قیمتی این مسائل محقق می‌شوند؟

آدام اسمیت (Adam smith) پدر علم اقتصاد در کتاب "ثروت ملل" عنصر اصلی خلق ثروت را همکاری اعلام می‌کند. این موضوع اهمیت اعتماد که لازمه همکاری است را بیش‌ازپیش نمایان می‌سازد.

  • انجام هر فعالیتی در ابتدا به زمان نیاز دارد.
  • در مراحل بعدی، نیازمند دسترسی به اطلاعات
  • و در آخر منابع و توانایی حرفه‌ای و در ارتباط حاکمیت با جامعه نیز یا مشروعیت نیاز است. این موارد اثر خود را بر بهای تمام‌شده برای انجام امور مختلف اعمال می‌کنند.

بدین ترتیب زمانی که اعتماد اجتماعی کاهش یابد، هزینه هر فعالیت جمعی با افزایش مواجه می‌شود و در پی آن اثرگذاری مشارکت و همکاری کاهش می‌یابد و رشد اقتصادی نیز به کندی صورت می‌پذیرد.

مفهوم اعتماد اجتماعی چیست؟

به عقیده گوردون یکی از صاحب‌نظران این حوزه، اعتماد یک انتظار مثبت است در رابطه با اینکه طرف مقابل در گفتار، کردار و رفتار خود به گونه‌های فرصت‌طلبانه رفتار نکند. اعتماد اجتماعی را می‌توان داشتن حسن ظن به دیگران در روابط اجتماعی دانست که تسهیل‌کننده روابط اجتماعی بوده و امکان سود یا زیان را در خود نهفته دارد.

بررسی آثار تغییرات اعتماد عمومی در ایران:

به منظور مشاهده آثار اعتماد عمومی در اقتصاد ایران، روند تغییرات تشکیل سرمایه ناخالص و همچنین خروج سرمایه از ایران را مورد بررسی قرار می‌‌دهیم.

گرچه عوامل متعددی در شکل‌گیری این متغیرها اثرگذارند اما یکی از مهم‌ترین آن‌ها :

  • سطح اعتماد اجتماعی و به ویژه میزان این اعتماد در ارتباط بین حاکمیت و جامعه در نظر گرفت.

نمودار اول که به عنوان یکی از شاخص‌های اصلی سرمایه‌گذاری در نظر گرفته می‌شود، هزینه خرید کالاهای سرمایه‌ای (تجهیزات و ساختمان) در اقتصاد را نشان می‌دهد.

  • برهه انقلاب تا اتمام جنگ: در این دوره که اقتصاد و تولید اولویت کشور نبود و هنوز ثبات حاکم نشده بود.
  • دهه 70: با محوریت قرار گرفتن توسعه اقتصادی، تشکیل سرمایه ثابت ناخالص روندی افزایشی داشت که همراه با اعتماد و وفاق عمومی در آن دوران بوده است.
  • دهه 80: و به ویژه از نیمه دوم آن با افزایش تنش‌های سیاسی داخلی، روند این شاخص شدیداً نزولی شد. در این برهه به طور مشهودی اختلافات جناح‌های داخلی و جهت‌گیری‌هایی که بر کاهش اعتماد عمومی و مشروعیت حاکمیت دامن می‌زنند را شاهد بودیم.

اعتماد اجتماعیدر نمودار زیر پایین بودن سطح اعتماد عمومی به ویژه در بعد ارتباط با حاکمیت بهتر نمایان است. به طوری که از ابتدای انقلاب به جز در چند سال، شاهد خروج سرمایه از کشور هستیم و این در حالیست که در دهه 80 و 90 اوج خروج سرمایه را شاهد بودیم.

اعتماد اجتماعی

تعاریف و الزامات اعتماد اجتماعی:

اعتماد اجتماعی درواقع حاکی از وجود روندی مثبت و سازنده و قابل اتکا در بین عناصر مختلف اجتماع است. لذا برای بهبود میزان این سرمایه مهم، ضروری است عناصر اثرگذار بر آن را احیا و تقویت نمود.

در تعریفی چنین آمده است که اعتماد اجتماعی انتظار مردم از دریافت مثبت نسبت به خواسته‌های آنان از طریق متولیان امور عمومی است. براساس این تعریف می‌توان گفت :

  • بهبود کیفیت خدمات عمومی
  • امنیت داخلی
  • قوانین عادلانه و مشوق
  • نظام مالیاتی کارآمد
  • شفافیت در رابطه با فعالیت‌های مربوط به جامعه
  • پاسخ‌گویی در قبال مسئولیت‌ها می‌توانند اعتماد اجتماعی را تا حد زیادی افزایش دهند.

از طرف دیگر جامعه نیز با علم بر حقوق خود و مطالبه‌گری به‌ حق، بر عهده گرفتن مسئولیت‌ برخی امور اجتماعی و دقت در انتخاب افراد شایسته برای مسئولیت‌های مختلف می‌تواند موجب تحکیم اعتماد اجتماعی شود.

دسته بندی: اقتصاد کلان تحلیل
مطالب پیشنهادی
نظرات