بلاگ/آموزش بورس
شناسه خبر:467 تاریخ انتشار:1399/02/08 22:47 نویسنده: معصومه رنج خواه
جایگاه کنترل ریسک در سواد مالی؛ چگونه می‌توانیم سواد مالی خود را بهبود ببخشیم؟

هرگاه صحبت از سواد مالی به میان می‌آید، کنترل ریسک همواره به عنوان یکی از مهم‌ترین فاکتورهای آن مطرح است. احتمالاً شما نیز افرادی را دیده‌اید که علیرغم تحلیل بسیار خوب، در معاملات‌شان خوب عمل نمی‌‌کنند و گاهی متحمل ضررهای بزرگی می‌شوند؛ علت این امر عمدتاً به عدم کنترل ریسک بازمی‌گردد.

در مطلب سواد مالی چیست به طور کلی در مورد این دانش توضیح داده شد و به ابعاد مختلف آن پرداخته شده است. در این مطلب تأکید بر جایگاه مقوله ریسک در این دانش است.

کنترل ریسک

اگر یک معامله‌گر حرفه‌ای را در بازاری پرریسک قرار دهید ابتدا درصد کمی از سرمایه‌اش را به معامله در آن بازار در می‌آورد تا شناخت عمیق‌تری از آن بازار پیدا کند و ریسک‌های موجود در آن را شناسایی کند و کنترل آن‌ها را در معاملاتش لحاظ نماید؛ چرا که چنین فردی یا از طریق آموزش یا تجربه، سواد مالی بالایی پیدا کرده است و اهمیت ریسک را به خوبی درک می‌کند.

آنچه که یک نفر را به معامله‌گری حرفه‌ای بدل می‌نماید تنها توان تحلیلی وی نیست؛ بلکه معامله‌گری فعالیتی است که تا حد زیادی به سواد مالی و به ویژه توان افراد در کنترل معاملات در نااطمینانی‌های موجود بستگی داد.

احتمالاً شما نیز تاکنون به برخی ریسک‌های موجود در بازار بورس ایران برخورده‌اید؛ بسته ماندن طولانی سهام و نامشخص بودن زمان بازگشایی، تصمیمات ناگهانی سازمان بورس در مورد بازار و بدون اطلاع قبلی، اتفاقات ناگهانی سیاسی، رفتارهای غیرمترقبه سهامداران حقوقی، مشخص نبودن برنامه‌های بانک مرکزی و دولت و ...

پیش‌بینی این ریسک‌ها در بازاری همچون بازار ایران بسیار دشوار است؛ در کنار این‌ها ریسک اشتباه شدن تحلیل نیز وجود دارد، لذا تنها کاری که می‌توان در ارتباط با این ریسک‌ها نمود به‌کارگیری روش‌هایی برای کنترل آن‌هاست.

در واقع یکی از مهم‌ترین عواملی که در طول زمان می‌تواند منجر به افزایش موفقیت در معاملات شود کنترل ریسک است.

راهکارهای کنترل ریسک

در ادامه به بررسی و تعریف راهکارهای مختلفی که برای کنترل ریسک وجود دارد، می‌پردازیم.

حد ضرر

در سواد مالی یکی از راهکارهایی که برای کنترل ریسک از آن یاد می‌شود حد ضرر است. اگرچه حد ضرر یا stop loss در اصل یک اصطلاح تکنیکال است اما اگر مفهوم آن را در نظر داشته باشیم می‌توانیم در امور بیشتری آن را بکار بریم.

حد ضرر در واقع به معنای از دست رفتن هر دلیلی است که ما از آن انتظار حمایت از روند مد نظر خود را داریم. در تکنیکال این وضعیت به یک قیمت خاصی که مثلاً روی خط روند بلندمدت آن قرار گرفته است گفته می‌شود؛ اما اگر دلیلی که ما طبق آن سهمی را خریده‌ایم صرفاً تکنیکال نبوده باشد و دلایلی مانند سرانه خریدار حقیقی، قیمت‌های جهانی، نرخ ارز و غیره باشد، جمع آن دلایل حد ضرر ما خواهند بود و از دست رفتن هرکدام از آن‌ها به تضعیف این حد ضرر منجر خواهد شد تا جایی که ممکن است این حمایت از بین برود و نیاز به تحلیل مجدد و تصمیمی جدید باشد.

لذا در معاملات باید دقت کرد که طبق روشی که برای تصمیم‌گیری استفاده می‌کنیم انتظارات حمایتی خود را از آن سهم مشخص کنیم، آن‌ها را بنویسیم و به عنوان حد ضرر در نظر بگیریم.

داشتن حد ضرر به قدری اهمیت دارد که بسیاری از معامله‌گران معتقد هستند بدون آن نباید اقدام به معامله کرد و یکی از مهم‌ترین شاخصه‌های سواد مالی در معامله‌‌گری به شمار می‌رود.

ریسک به ریوارد

یکی دیگر از ابزارهای پرکاربرد در سواد مالی برای کنترل ریسک، نسبت ریسک به ریوارد (risk to reward ratio) است. ریسک به ریوارد به ما می‌گوید که احتمال هر پیروزی چقدر است. یا به عبارت دیگر میزان ریسکی که برای تحقق هدف مورد نظر باید بپذیریم چقدر است.

برای مثال اگر شما در تحلیل تکنیکالی یک نمودار به الگویی خاص برخوردید که در صوت عبور از مقاومتش هدف قیمتی را 50 درصد بالاتر نشان می‌داد و در صورت شکست حمایتش 25 درصد افت می‌کرد، نسبت ریسک به ریوارد معادل 0.5 می‌شود.

هرچه میزان ریسک به ریوارد کمتر باشد اطمینان در معامله بالاتر می‌رود. هرچند که گاهی این پایین بودن با احتمال سود کم نیز همراه است. در نظر گرفتن این نکته مخصوصاً در ریزش‌های بازار بسیار مهم خواهد بود. البته ناگفته نماند که داشتن این میزان از دقت برای تعیین ریسک به ریوارد بستگی به میزان شفافیت و ثبات سایر شرایط بازار دارد. در شرایط بازار ایران باید احتمالات دیگر را نیز در نظر گرفت و در نهایت طبق آن‌ها میزان ریسک به ریوارد را مشخص کرد.

ریسک به ریوارد

تشکیل سبد دارایی

همه ما این عبارت را شنیده‌ایم که تمام تخم‌مرغ‌های خود را نباید در یک سبد بگذاریم؛ اما در سواد مالی این امر چگونه خود را نمایان می‌کند؟

فرض کنید شما به یک سهم خاص اعتماد زیادی دارید که بازدهی قابل توجهی نصیبتان خواهد کرد؛ آیا باید تمام سرمایه خود را روی آن سهم بگذارید؟ رشد این سهم در هر شرایطی بستگی به عواملی دارد که هرکدام با میزانی از ریسک همراه هستند و در ابتدای متن به برخی از آن‌ها اشاره شد. لذا اگر چنین ریسکی را بپذیرید، در صورت اشتباه در آمدن تحلیل‌تان بخش زیادی از دارایی خود را از دست خواهید داد و این به دور از سواد مالی است.

برای موفقیت در بازارهای مالی باید بتوانید روند سودآوری خوبی داشته باشید تا به مرور در طول زمان بر سرمایه شما افزوده شود. در آن صورت است که می‌توانید بگویید استراتژی مناسبی داشته‌اید و دانش و مهارت شما قادر به تشخیص شرایط بازار بوده است.

به همین دلیل بهتر است با توجه به ریسک‌هایی که متوجه بازارها و شرایط مختلف است سبدی از دارایی برای خود تشکیل دهید. این سبد می‌تواند هم ابعاد زمانی مختلفی داشته باشد و هم بازارهای مختلفی همچون بازار سهام، بازار ارز دیجیتال، طلا و غیره را شامل شود.

به طور کلی پیشنهاد می‌شود هیچ‌گاه بیش از 25 درصد از سرمایه خود را به یک دارایی اختصاص ندهید. مثلاً اگر تصمیم دارید فقط سهام خریداری کنید، سعی کنید با توجه به وضعیت پیش رو و فاکتورهای تحلیلی‌تان از چند صنعت و از هرکدام یک تا دو سهم خریداری کنید. همچنین بهتر است از داشتن سهام زیاد پرهیز کنید تا بتوانید روی آن‌ها کنترل بهتری داشته باشید.

همچنین برای یادگیری کامل‌تر نحوه تشکیل بهینه سبد سهام می‌توانید به دوره استراتژی معاملاتی و سبد سهام مراجعه کنید.

سواد مالی و تجربه

در کنار همه این عوامل هرچه سواد خود را از بازارهای مالی افزایش دهید و تجربه بیشتری پیدا کنید، در معاملاتتان موفق‌تر خواهید بود. به طوری که قادر به پیش‌بینی و کنترل ریسک‌های مختلف در این بازارها خواهید بود. سعی کنید در هر شرایطی از بازارهای مالی فاصله نگیرید و حتی با سرمایه‌ای اندک در بدترین شرایط نیز بمانید تا به تجربه و دانش خود بیفزایید.

به معامله‌گری به چشم یک فعالیت بلندمدت نگاه کنید؛ پازلی بزرگ که به مرور تکمیل خواهد شد و سعی کنید با این دید همیشه در حال یادگیری باشید. اول از همه نیز یادگیری ضمنی یا همان تجربه‌ای که در معاملات خود کسب می‌کنید اهمیت دارد. در وهله بعدی به دنبال منابع مفید برای آموزش باشید و همیشه زمانی را به افزایش دانش خود تخصیص دهید.

کتاب‌هایی از افراد موفق بازارهای مالی بخوانید و از شخصیت آن‌ها چیزهایی یاد بگیرید. جورج سوروس یکی از این افراد است که سرگذشتی جالب داشته و مطالعه زندگی‌نامه وی در کتاب بی‌اجازه با جورج می‌تواند نکات خوبی را در بر داشته باشد. (برای مطالعه بیشتر درباره معروف‌ترین کتاب‌های بازار مالی می‌توانید به مقاله 17 کتاب آموزش بورس و سرمایه‌گذاری مراجعه کنید.)

جمع‌بندی

همان‌طور که گفته شد، مفهوم ریسک یکی از مهم‌ترین مفاهیم در سواد مالی است. گاهی ریسک‌ها در بازارهای مالی مختلف کاهش و گاهی افزایش می‌یابند. نکته مهم این است که در استراتژی معاملاتی خود ریسک‌ها را به خوبی لحاظ کنید و آمادگی مواجه با آن‌ها را تا حد خوبی داشته باشید. همچنین دوباره باید تأکید کرد که یادگیری کنترل ریسک نیز همچون یادگیری هر موضوعی نیازمند آموزش، تمرین و تجربه است و به مرور حاصل می‌شود. لذا تداوم مهم‌ترین مسئله در مسیر یادگیری است که باید به آن دقت داشت.

برای مطالعه بیشتر درباره مدیریت ریسک می‌توانید به مقاله تعریف ریسک و مدیریت آن مراجعه کنید.

از مهم‌ترین نکات برای شناسایی و کنترل ریسک، دنبال کردن آموزش‌هایی باکیفیت و عمیق است؛ به همین منظور، برای آشنایی بیشتر با تمام بازارهای مالی کشور می‌توانید دوره آموزشی رایگان آموزش همگانی سرمایه‌گذاری  و برای آشنایی بیشتر با بازار بورس می‌توانید دوره آموزشی رایگان دوره آشنایی با بازار بورس را مشاهده کنید. 

برچسب ها : ریسک سواد مالی
دسته بندی: آموزش بورس آموزش
مطالب پیشنهادی
نظرات