بلاگ/بورس
شناسه خبر:806 تاریخ انتشار:1400/11/19 00:19 نویسنده: معصومه رنج خواه
تحلیل جامع صنعت بیمه

با توجه به اهمیت صنعت بیمه، در این مقاله قصد داریم که به بررسی این صنعت و نمادهای مهم آن در بازار سرمایه بپردازیم.

صنعت بیمه

تعاریف بسیار زیادی برای بیمه ارائه شده‌ اما در حالت کلی می‌توان آن را خدمتی دانست که آرامش و امنیت را به مردم و سرمایه‌گذار انتقال می‌دهد. علاوه‌بر این، بیمه ماهیت مبادلاتی دارد که برخلاف سایر کالاها قابل رویت نیست و صرفا تبادل خدمت در جامعه است. در ادامه به تعریف تخصصی بیمه از بعد فنی و مالی خواهیم پرداخت.

تعریف فنی بیمه عبارت است از قراردادی که در آن یک طرف (بیمه‌گذار) با پرداخت وجهی (حق بیمه) ریسک‌های تهدیدکننده‌ جان و مال خود را به طرف دیگر منتقل می‌کند. از دیدگاه مالی نیز بیمه راهی برای تبدیل هزینه‌های غیرقابل پیش‌بینی به هزینه‌های قابل پیش‌بینی برای افراد و شرکت‌ها است. در ادامه‌ این مطلب به طبقه‌بندی انواع بیمه‌نامه‌‌ها، اهمیت صنعت بیمه، متغیرهای موثر برای تحلیل نمادهای بیمه و در نهایت معرفی بهترین نمادها برای خرید خواهیم پرداخت. 

تقسیم‌بندی انواع بیمه

رشته‌های بیمه تنوع بسیار زیادی دارند و ریسک‌های بسیاری را تحت پوشش قرار می‌دهند. به‌طوری که امروز خطر و تهدیدات کمتری را می‌توان یافت که از شمول تعهدات بیمه خارج باشد. قراردادهای بیمه بر اساس ریسک‌هایی که پوشش می‌دهند به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم.

1) بیمه‌های اجتماعی:

بیمه‌های اجتماعی از وظایف دولت‌ها نسبت به مردم محسوب می‌شوند که در جهان با کیفیت‌های مختلف به مردم ارائه می‌گردند. این بیمه شامل بیمه‌ حوادث، بیماری، بازنشستگی، از کار افتادگی، بیکاری، بارداری، ازدواج وغیره است که مهم‌ترین قسمت آن موضوع بازنشستگی می‌باشد.

2) بیمه‌های بازرگانی:

این رشته از بیمه رشته‌ای از شرکت‌های بیمه محسوب می‌شود که شامل بیمه‌ اموال، مسئولیت و اشخاص است. امروزه شرکت‌های بیمه در سراسر جهان با ارائه‌ خدمات متنوع سعی در گسترش سهم خود از حق بیمه‌ تولیدی در این رشته‌ها را دارند.

باتوجه‌ به شرایط و ویژگی‌های خاص بیمه‌های زندگی(عمر) امروزه دسته‌بندی جدیدی در بیمه‌ها شکل گرفته و آن‌ها را در به دو بخش بیمه‌های زندگی و بیمه‌های غیر زندگی تقسیم کرده است.

بیمه‌های زندگی باتوجه ‌به عدم امکان جابه‌جایی از شرکتی به شرکت دیگر، بلندمدت بودن قرارداد، در نتیجه اهمیت کمتر خسارت در این رشته و تشکیل ذخایر عظیم برای شرکت‌های بیمه از اهمیت بسیار زیادی در تحلیل‌ها برخوردار هستند. در رشته‌های غیر زندگی نیز دو بیمه‌ شخص ثالث و درمان (بیمه‌های تکمیلی) باتوجه به سهم قابل‌توجه در حق بیمه تولیدی و ضریب خسارت حائز اهمیت هستند.

اهمیت صنعت بیمه

از زمان شروع حیات بر روی کره‌ زمین، انسان‌ها همواره در معرض حوادث و بلایای طبیعی قرار داشتند. علاوه بر این ترس از تحمیل هزینه‌های سنگین، باعث شده که آن‌ها به‌دنبال راه‌حل‌هایی جهت پیشگیری از خسارت‌های احتمالی باشند.

هدف اصلی صنعت بیمه توزیع و مدیریت ریسک به‌منظور ایجاد آرامش و اطمینان برای فعالان اقتصادی و خانواده‌ها است. به‌طوری که در ریسک‌های موجود در زندگی شریک شده و در تلاش است تا هم‌پا با دولت برای جبران خسارت‌های وارد شده به بیمه‌گذار و افراد جامعه، خدمتی را ارائه دهد. از طرف دیگر باتوجه ‌به تورم بالای نهادینه شده در کشور ما، چنانچه افراد به‌دلیل هرگونه حادثه یا بیماری مجبور به استفاده از پس‌انداز یا فروش دارایی‌های خود شوند جایگزین کردن آن به سادگی امکان‌پذیر نمی‌باشد.

از دیگر دلایل اهمیت بیمه در زندگی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • آرامش ذهنی افراد
  • به‌دست آوردن امنیت مالی
  • حفاظت از خود و خانواده

مقایسه شاخص‌های صنعت بیمه کشور طی دو سال اخیر

مقایسه شاخص‌های صنعت بیمه کشور طی دو سال اخیر

براساس منابع منتشر شده در وبسایت رسمی بیمه مرکزی ایران بر اساس تولید ناخالص داخلی، ایران در سال 1399 در جایگاه هجدهم و در زمینه‌ی حق بیمه‌ تولیدی در جایگاه سی و سوم جهان قرار دارد. ذکر این نکته ضروری است که محاسبات مربوط به حق بیمه‌ تولیدی با نرخ دلار غیرواقعی صورت پذیرفته‌است. علاوه بر این ضریب نفوذ بیمه که نسبت حق بیمه تولیدی به تولید ناخالص داخلی را بیان می‌کند در سال 1399 به 2.5درصد افزایش یافته است؛ اما کماکان با میانگین جهانی و کشورهای پیشرفته، فاصله چشم‌گیری دارد.

ارزیابی جهانی صنعت بیمه کشور طی دو سال اخیر

ارزیابی جهانی صنعت بیمه کشور طی دو سال اخیر

جدول فوق به مقایسه‌ جایگاه صنعت بیمه در ایران با کشورهای منطقه‌ (خاورمیانه و شاخ آفریقا و برخی از کشورهای اتحاد جماهیر شوروی سابق) و برخی کشورهای جهان می‌پردازد. سهم ایران از حق بیمه‌ صادر شده در سطح جهان در سال 1399 ، 0.31درصد بوده‌ که رقم بسیار ناچیزی است. نکته‌ حائز اهمیت دیگر در این جدول سهم نازل بیمه‌های زندگی در ایران(15.3درصد) در مقایسه با آمارهای جهانی(44.5درصد) است. این اختلاف فاحش، نشان از توسعه‌یافتگی کمتر، عدم وجود آگاهی مناسب در جامعه، شبکه فروش محدود و شرایط اقتصادی ناپایدار در ایران است.

متغیرهای مهم برای تحلیل صنعت بیمه

در بررسی شرکت‌های بیمه‌ای پارامترهای زیادی وجود دارد. مهم‌ترین آن‌ها را می‌توان موارد زیر برشمرد:

1) حق بیمه‌ی تولیدی:

منظور مبالغ حق بیمه تولیدی بیمه نامه‌هایی است که طی دوره گزارش توسط مؤسسات بیمه صادر شده‌اند. این مبالغ در بیمه‌های غیر زندگی بر مبنای حق بیمه صادره و در بیمه‌های زندگی بر مبنای حق بیمه‌های وصولی(دریافتی) لحاظ می‌گردند.

2) ضریب خسارت:

ضریب خسارت نشان‌‎دهنده‌ نسبت خسارت واقع شده به حق بیمه‌ عاید شده است. این ضریب نشان می‌دهد چند درصد از حق بیمه‌ها بابت خسارت‌های تحت پوشش، به بیمه‌گذاران پرداخت شده یا خواهد شد.

3) شاخص توانگری:

یکی از مهم‌ترین نکات در تحلیل شرکت‌های بیمه‌ای این است که آیا شرکت بیمه توانایی ایفای تعهدات خود را دارد یا خیر؟ به‌عبارت دیگر آیا در صورت بروز حادثه می‌توان به این شرکت تکیه کرد؟

شاخص توانگری مالی معیاری برای سنجش نسبت سرمایه‌ موجود، به سرمایه مورد نیاز است. سرمایه مورد نیاز در واقع حداقل سرمایه‌ای است که موسسه بیمه برای پوشش ریسک‌هایی که ممکن است بیمه‌‌گذار در معرض آن‌ها قرار گیرد، باید در اختیار داشته باشد. بیمه مرکزی هر سال ضمن پایش تمامی شرکت‌های بیمه، شاخص توانگری آن‌ها را در پنج سطح بررسی و اعلام می‌کند. در این رتبه‌بندی، شرکت‌هایی با شاخص توانگری بالای 100 در سطح یک، بین 70 تا 100 در سطح دو، بین 50 تا 70 در سطح سه، بین 10 تا 50 در سطح چهار و کمتر از 10 در سطح پنج قرار می‌گیرند. طبیعتاً هر چه شاخص توانگری شرکت‌ها از عدد 100 بیشتر باشد مطلوب‌تر است و نشان می‌دهد شرکت توان ایفای تمامی تعهدات خود را داراست.

4) سود یا زیان خالص:

سودیا زیان خالص شرکت‌های بیمه از ترکیب سود یا زیان فعالیت‌های عملیاتی(فعالیت‌های بیمه‌ای) و بخش غیرعملیاتی(سرمایه‌گذاری در بخش‌های مختلف مانند بازاربورس، طلا، املاک و...) حاصل می‌شود.

5) بازده سرمایه‌گذاری‌ها:

بیمه‌ها بر اساس قانون، موظفند در رشته زندگی 50درصد و در سایر رشته‌ها 25درصد از حق بیمه‌های دریافتی خود را به صورت اتکایی نزد بیمه مرکزی ایران نگهداری کنند. شرکت‌های بیمه مابقی حق بیمه تولیدی را در بازارهای دیگر مثل طلا، بورس، املاک و مستغلات، فعالیت‌های خدماتی و تولیدی و... سرمایه‌گذاری می‌نمایند. با توجه به منابع بسیار بزرگی که شرکت‌های بیمه در اختیار دارند، بازده سرمایه‌گذاری‌ها در آن‌ها بسیار مهم است. به‌ویژه در رشته بیمه زندگی، باتوجه به این‌که شرکت‌های بیمه موظفند بخش قابل‌توجهی از بازده سرمایه‌گذاری‌ها را به بیمه‌گذاران انتقال دهند این موضوع اهمیت بیشتری دارد.

6) پرتفوی بیمه‌ای شرکت:

 باتوجه به مزایای رشته زندگی که پیشتر به تفصیل بیان شد، هرچه سهم بیمه‌های زندگی در پرتفوی بیمه‌ای شرکت‌ها بیشتر باشد مطلوب‌تر خواهد بود. از طرف دیگر با توجه به ضریب خسارت بالای رشته بیمه شخص ثالث و درمان، هر چه سهم این دو رشته در سبد بیمه‌ای شرکت‌ها کمتر باشد آن‌ها را با زیان کمتری روبه‌رو می‌کند.

آمارها نشان می‌دهد رشته بیمه شخص ثالث همچنان با 33.6درصد، بیشترین سهم را از حق بیمه تولیدی در ایران دارا است. پس از آن رشته‌های درمان با 19.3 و زندگی با 15.3درصد در جایگاه بعد قرار دارند. با توجه به سهم 31.8درصدی سایر رشته‌های بیمه‌ای، می‌توان گفت که سه رشته مذکور نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای در روند سودآوری شرکت‌های بیمه‌ای دارند.

ضریب خسارت کدام رشته‌های بیمه‌ای مهم است؟

در سال 1399، سه رشته بیمه کشتی با 193.9درصد، شخص ثالث با 108.8درصد و حوادث رانندگی با 86.3درصد ضریب خسارت بالاتر از متوسط این صنعت(82.3درصد) داشتند؛ اما از آنجا که حق بیمه تولیدی در رشته‌های کشتی و حوادث رانندگی عدد پایینی است می‌توان در بررسی از آن‌ها چشم‌پوشی کرد. علاوه‌بر این رشته بیمه درمان با توجه به جایگاه دوم در حق بیمه تولیدی با ضریب خسارت 81.6درصد در بررسی‌ها بایستی مدنظر قرار گیرد. ضریب خسارت بیمه زندگی نیز در سال 1399 با توجه به شیوع ویروس کرونا در کشور از عدد 46.7درصد به 79درصد افزایش یافته است؛ اما همان‌طور که پیشتر نیز بیان شد به‌علت شرایط خاص بیمه‌های زندگی، بعد خسارت از اهمیت کمتری در آن‌ها برخوردار است. لذا ضریب خسارت رشته‌های ثالث و درمان در بررسی‌ها باید مورد توجه باشد.

کدام نماد بیمه‌ای مناسب‌تر است؟

درمیان 33 شرکت بیمه‌ای موجود در کشور، 24 شرکت در بازار سرمایه پذیرفته شده‌اند. در ادامه‌ مطلب قصد داریم بهترین نمادهای موجود در این صنعت را باتوجه به متغیرهای ذکر شده تحلیل کنیم. همان‌طور که پیشتر عنوان شد هر چه شرکت‌ها سهم بیشتری از پرتفوی بیمه‌ای خود را به بیمه‌های زندگی(بیش از متوسط صنعت که عدد 15.3درصد است) و سهم کمتری را به دو رشته ثالث(کمتر از متوسط صنعت که عدد 33.6درصد است) و درمان (کمتر از متوسط صنعت که عدد 19.3درصد است) اختصاص داده باشند گزینه مطلوب‌تری خواهند بود.

علاوه‌بر این، هر چه ضریب خسارت یک شرکت پایین‌تر باشد آن را برای سرمایه‌گذاری جذاب‌تر می‌کند. همچنین سود خالصی که یک شرکت در طول یک سال می‌سازد و بازده سرمایه‌گذاری‌هایی که در بخش‌های مختلف رقم می‌زند سرنوشت متفاوتی را پیش روی سهامدارانش قرار خواهند داد.

آخرین مطلب هم ثبات در شاخص توانگری است که هم به سهام‌داران و هم به بیمه‌گذاران شرکت این اعتماد را می‌دهد تا با آسودگی خاطر از خدمات و سهام شرکت خرید انجام دهند.

کدام نماد بیمه‌ای مناسب‌تر است؟

1) بیمه پاسارگاد(پاسارگاد)

جدول فوق نشان می‌دهد که شرکت بیمه پاسارگاد 65درصد از پرتفوی بیمه‌ای خود را به بیمه‌های زندگی اختصاص داده که از میانگین صنعت که 15درصد است، بیشتر می‌باشد. علاوه بر این، دو بخش ثالث و درمان نیز به‌ترتیب 15 و 5.8درصد از پرتفو را دارا می‌باشند که رقم بسیار ناچیزی است.

ضریب خسارت این شرکت 48.8درصد است که کمتر از ضریب خسارت صنعت(82.3درصد) بوده و باتوجه به سود خالصی که این شرکت در پایان سال 1399 ایجاد کرده، می‌توان نتیجه گرفت که این شرکت عملکرد مطلوبی در میان سایر شرکت‌ها دارد.

2) بیمه سامان

بیمه سامان 39درصد از سهم پرتفوی خود را به بیمه‌ی زندگی اختصاص داده و دو بخش ثالث و درمان سهم کمتر از متوسط صنعت را دارا می‌باشد. علاوه‌بر این ضریب خسارت این شرکت 66.9درصد است که کمتر از ضریب خسارت صنعت بوده و بازده سرمایه‌گذاری‌های آن در سال گذشته 72.2درصد بوده‌‌است. باتوجه به اینکه شاخص توانگری این شرکت 269درصد است، سرمایه‌گذاران می‌توانند با آسودگی خاطر نسبت به سرمایه‌گذاری در این شرکت اقدام کنند.

سایر نمادهای ذکر شده در این جدول نظیر بیمه ما، نوین و البرز به طرق مشابه تحلیل و نسبت به سایر نمادهای این صنعت از شرایط بهتری برخوردار هستند.

کدام نماد بیمه‌ای را نخریم؟

کدام نماد بیمه‌ای را نخریم؟

درمیان 24 شرکت بیمه‌‌ای موجود در بازار، نمادهای ذکر شده در جدول فوق با توجه به عملکرد نامطلوب خود و دارا نبودن استانداردهای لازم برای سرمایه‌گذاری مناسب نیستند. به عنوان مثال شرکت بیمه میهن فقط 7.3درصد از پرتفوی خود را به بیمه‌ی زندگی اختصاص داده که از متوسط صنعت (15.3درصد) کمتر است. همچنین پرتفوی بیمه‌ای این شرکت در رشته‌های ثالث و درمان هم بخش قابل ملاحظه‌ای دارد که نکته‌ای منفی است. شرکت میهن در سال 1399، میزان 117میلیارد تومان زیان خالص شناسایی کرده که عملکرد بسیار ضعیفی به شمار می‌آید. ضریب خسارت این شرکت نیز از عدد میانگین صنعت بالاتر بوده است.

شاخص توانگری این شرکت گرچه در محدوده یک واحد قرار گرفته است؛ اما در سالیان گذشته در محدوده نامطلوبی قرار داشته و باتوجه به موارد که گفته شد همچنان چشم‌انداز مطلوبی در انتظار شرکت نیست. علاوه‌براین بخش درمان 32درصد از پرتفو را به خود اختصاص داده که از متوسط صنعت (19.3درصد) بسیار بیشتر است. این شرکت در سال گذشته زیان انباشته‌ 117میلیاردتومانی رابه ثبت رسانده که به‌نظر می‌رسد با توجه به موارد ذکر شده چندان برای سرمایه‌گذاری مناسب نباشد. شرکت بیمه معلم نیز با ضریب خسارت 140.5درصدی، بالاترین ضریب خسارت را در بین تمامی شرکت‌های بیمه‌ای بورسی و غیربورسی به ثبت رسانده است. این شرکت نیز گرچه سطح توانگری خود را به محدوده سطح یک رسانده اما برای سال‌های متمادی در سطوح پایین‌تر بوده. علاوه بر این باتوجه به حق بیمه‌ تولیدی شرکت که سهم بیمه ثالث و درمان در آن نسبتاً زیاد است در حال حاضر شرایط مطلوبی را تجربه نمی‌کند.

سایر شرکت‌هایی هم که توصیه به خرید آن‌ها برای افق بلندمدت نمی‌شود از یک ویژگی یکسان برخوردارند و آن سهم کم بیمه زندگی در پرتفوی آن‌ها است. به‌عنوان مثال شرکت بیمه دی، 86درصد از کل بیمه تولیدی خود را از رشته درمان به دست آورده است که با توجه به ضریب خسارت بالای این رشته، به هیچ عنوان سیاست درستی نیست.

جمع‌بندی

در این مقاله تلاش شد به‌طور خلاصه چشم‌اندازی در خصوص صنعت بیمه و متغیرهای مهم آن در اختیار شما همراهان گرامی قرار گیرد. نکته قابل توجه در این زمینه، سهم کم این صنعت در مجموعه اقتصاد کشورمان است. البته باتوجه به شیوع ویروس کرونا و ادامه تورم فزاینده، کماکان انتظار افزایش سریع سهم صنعت بیمه را در سال جاری و سال‌های آتی نخواهیم داشت.

علاوه‌بر این باتوجه به سهم کم بیمه‌های زندگی در ایران نسبت به جهان و باتوجه به گسترش شبکه فروش و افزایش آگاهی مردم نسبت به فواید این رشته بیمه‌ای، انتظار داریم در سال‌های آتی سهم آن از صنعت بیمه کشور افزایش یابد. علاوه بر این اشاره شد که در رشته‌های بیمه‌ای، 3 رشته ثالث، درمان و زندگی از اهمیت بالایی برخوردارند. بنابراین چنانچه قصد انتخاب شرکتی برای سرمایه‌گذاری در بورس را دارید باید سهم این رشته‌ها را از حق بیمه تولیدی شرکت‌ها مورد توجه قرار دهید. هر چه سهم رشته زندگی بیشتر و سهم رشته‌های ثالث و درمان کمتر باشد برای یک شرکت مناسب‌تر خواهد بود. توجه به شاخص توانگری، سود یا زیان شناسایی شده، بازده سرمایه‌گذاری‌ها و ضریب خسارت شرکت‌ها هم در انتخاب شرکت‌های مناسب برای خرید سهام توصیه می‌گردد.

 

  • مقاله و محتوای بالا چکیده و بخشی از جلسات تحلیل صنایع دوره منتورینگ بورس فیندوست که بصورت یک ساله برگزار می‌گردد. این دوره خدمات متنوع دیگری نیز دارد که (اینجا) می‌توانید دقیق‌تر با آن آشنا شوید.

برچسب ها : صنعت بیمه
دسته بندی: بورس تحلیل
مطالب پیشنهادی
ریشه واژه بیمه

صنعت بیمه تعاریف بسیار زیادی برای بیمه ارائه شده‌ اما در حالت کلی می‌توان آن را خدمتی دانست که آرامش و امنیت...

تاریخچه بیمه در ایران

صنعت بیمه تعاریف بسیار زیادی برای بیمه ارائه شده‌ اما در حالت کلی می‌توان آن را خدمتی دانست که آرامش و امنیت...

نظرات