بلاگ/اخبار
شناسه خبر:40 تاریخ انتشار:1398/09/22 21:29 نویسنده: سجاد قرباغی
بهره مالکانه؛ علامت سوال مهم بودجه 99!

یکی از مباحثی که طی چند روز گذشته پیرامون لایحه بودجه سال 99 مطرح شد، افزایش 90 درصدی بهره مالکانه دولت از معادن بود. اکنون برای بسیاری این سوال مطرح است که بهره مالکانه چیست و چرا به  این میزان افزایش یافته است؟

بهره مالکانه؛ علامت سوال مهم بودجه 99!

یکی از مباحثی که طی چند روز گذشته پیرامون لایحه بودجه سال 99 مطرح شد، افزایش 90 درصدی بهره مالکانه دولت از معادن بود. اکنون برای بسیاری این سوال مطرح است که بهره مالکانه چیست و چرا به  این میزان افزایش یافته است؟

بهره مالکانه چیست؟

در تعریف کلی، بهره مالکانه مبلغی است که در ازای بهره برداری از امتیاز منابع دارای ارزش اقتصادی باید به مالک پرداخت گردد. این منابع شامل پروانه بهره‌برداری، حقوق مالکیت معنوی و حق تکثیر (کپی رایت)، حق امتیاز، نشانه تجاری یا دانش فنی و فناوری هستند.
در مورد منابع طبیعی، بهره مالکانه ارزش ذاتى منابع زیرزمینى در نظر گرفته می‌شود که متعلق به دولت است. در دنیا به طور کلی دریافتی‌های دولت‌ها از شرکت‌های معدنی شامل 4 بخش می‌شود: بهره مالکانه، حقوق دولتی، مالیات بر درآمد و بخشی از سود سهم شرکت‌های معدنی دولتی.

تغییرات بهره مالکانه در بودجه 99

طبق گفته کارشناسان افزایش پیش‌بینی شده بهره مالکانه در لایحه بودجه 99 از ناحیه تغییر نرخ آن نبوده و صرفا افزایش تولید یا قیمت‌ها را در بر میگیرد.
مرتضی علی‌اکبری، معاون مالی شرکت توسعه معادن و فلزات در این باره ازعان داشت:

حقوق دولتی مربوط به تمام معادن کشور است و معادن کشور فقط سنگ‌آهن نیست بلکه آهک، گچ، آهن، سیمان و همه مواد معدنی که در کشور استخراج می‌شود را دربر میگیرد. درنتیجه مبلغ 2800 میلیارد تومانی که در بودجه سال آینده برای بهره مالکانه اعلام‌شده، صرفاً مربوط به سنگ‌آهن نیست.
به گفته ایشان این مبلغ مربوط به شرکت‌های معادن بزرگ نمیشود و آنها طبق قرارداد چند ساله ای که با سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) دارند حق پروانه را به این سازمان پرداخت میکنند و حقوق دولتی معادن بزرگ را ایمیدرو می‌پردازد. لذا شرکت های چادرملو، گل‌گهر و گهر زمین از این افزایش 90 درصدی متاثر نخواهند شد.
در مورد شرکت هایی مثل ملی مس و صبا نور که حق پروانه ندارند و حقوق دولتی پرداخت میکنند شرایط متفاوت است و این هزینه شامل آنها میشود و باید در محاسبه صورت های مالی آنها لحاظ شود.

کش و قوس های بهره مالکانه 

بحث دریافتی‌های دولت از شرکت‌های معدنی در ایران تا قبل از سال 90 صرفا شامل حقوق دولتی معادل 10 درصد از فروش این شرکت‌ها می‌شد. در سال 90 دولت با افزودن 20 درصد دیگر بابت حق پروانه بهره‌برداری، جمع بهره مالکانه را به 30 درصد رساند. تصویب این بهره اعتراضات گسترده‌ای را در پی داشت اما تا سال 94 تغییری در این قانون ایجاد نشد که میتوان کسری بودجه دولت و در عین حال سودهی بالای این صنایع را از عوامل این اتفاق دانست.
در نهایت پس از کش و قوس های فراوان برای سال 94 مقرر شد نرخ بهره مالکانه به 25 درصد کاهش یابد. در سال 95 نیز بار دیگر این میزان با 5 درصد کاهش به 20 درصد رسید که تا مقطع کنونی تغییر مجددی نداشته است.
نکته قابل توجه همزمانی تصویب این قانون و تغییرات آن با نوسانات قیمت های جهانی مواد معدنی از جمله سنگ آهن است. در برهه سالهای 82 تا 90 شرکت های معدنی با سودآوری چشم گیری مواجه شدند به طوری که ارزش سهم شرکت چادرملو (کچاد) در این برهه رشدی 3000 درصدی را تجربه کرد.
نمودار زیر به خوبی این همزمانی را نشان می‌دهد. در سال 90 که نرخ مواد معدنی به ویژه سنگ آهن در بالاترین سطوح خود قرار داشتند تصویب 30 درصدی بهره مالکانه را شاهد هستیم و همچنین با کاهش این نرخ ها در سالهای آتی مشاهده می‌شود که نرخ بهره مالکانه نیز کاهش یافت. 

با توجه به کاهش فروش نفت ایران از اوایل دهه 90 و افزایش کسری بودجه، اصلاح ساختارهای درآمدی دولت امری ضروری شد. در این راستا دولت اقدام به گسترش منابع درآمدی خود در زمینه های مختلف نمود. معادن نیز که با سودآوری مناسبی مواجه شده بودند و همچنین نرخ های دریافتی از آنها نسبت به بسیاری از کشورهای دیگر کمتر بود (5 تا 18 درصد بهره مالکانه و 20 تا 44 درصد مالیات در این کشورها)، مورد توجه دولت واقع شدند تا برای جبران بخشی از کسری بودجه خود روی آنها حساب کند.

دسته بندی: اخبار بورس
مطالب پیشنهادی
۵ گام حیاتی برای جبران ضررهای بورس

یکی از مباحثی که طی چند روز گذشته پیرامون لایحه بودجه سال 99 مطرح شد، افزایش 90 درصدی بهره مالکانه دولت از معادن بود. اکنون برای بسیاری این سوال مطرح است که بهره...

دوطرفه شدن جاده بورس؛ گامی مهم در تسهیل سرمایه‌گذاری

یکی از مباحثی که طی چند روز گذشته پیرامون لایحه بودجه سال 99 مطرح شد، افزایش 90 درصدی بهره مالکانه دولت از معادن بود. اکنون برای بسیاری این سوال مطرح است که بهره...

5 سهمی که در ریزش بازار بورس خوش درخشیدند!

یکی از مباحثی که طی چند روز گذشته پیرامون لایحه بودجه سال 99 مطرح شد، افزایش 90 درصدی بهره مالکانه دولت از معادن بود. اکنون برای بسیاری این سوال مطرح است که بهره...

نظرات