بلاگ/بورس
شناسه خبر:688 تاریخ انتشار:1399/08/27 13:58 نویسنده: معصومه رنج خواه
بازارهای سرمایه‌گذاری در ایران

همان‌طور که در مقالات قبل گفته شد، اوضاع تورم در کشورمان وخیم است. این مسئله بر تمام جنبه‌های زندگی مردم کشور تأثیر گذاشته است. افراد جامعه در تلاش هستند تا با توجه به سطح دانش و بودجه خود، با خرید دارایی‌هایی مانند طلا، سکه، مسکن یا سرمایه‌گذاری در کسب‌وکارهای مختلف، از پایین آمدن ارزش سرمایه خود جلوگیری کنند.

افزایش تقاضا برای دارایی‌های غیرمولد مانند دلار، سبب شد تا نرخ ارز در سال 99 قله‌های جدیدی را فتح کند. افزایش نرخ ارز به عنوان یک متغیر کلیدی در اقتصاد ایران، سبب بالا رفتن قیمت در سایر بازارها شده و این عامل، افزایش نرخ تورم را در پی داشته است. بر این اساس لزوم سرمایه‌گذاری صحیح و انتخاب بازار مناسب در شرایط تورمی امروز به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های افراد مختلف جامعه تبدیل شده است. اما چه بازارهایی جهت سرمایه‌گذاری در ایران وجود دارد؟ کدام یک از این بازارها برای سرمایه‌گذاری مناسب‌تر است؟

در ادامه ضمن معرفی و مقایسه‌ی بازارهای سرمایه‌گذاری ایران، شما را جهت انتخاب بهترین بازار یاری می‌کنیم.

انواع بازارهای سرمایه‌گذاری در ایران

برای ورود به این بخش بهتر است ابتدا با مفهوم بازارهای مالی آشنایی داشته باشیم. به بیان ساده هر بازاری که در آن تجارتی صورت می‌گیرد، بازار مالی است. بازارهای مالی انواع گوناگونی دارند و هرکدام از آن‌ها دارای ویژگی‌های منحصربه فرد می‌باشند. افراد مختلف با توجه به این ویژگی‌ها در هر یک از بازارهای مالی سرمایه‌گذاری می‌کنند.

از سوی دیگر با توجه به فرهنگ و دانش مردم ممکن است برخی از بازارهای مالی بیشتر مورد توجه مردم آن کشور قرار گیرند و سرمایه بیشتری از سوی جامعه به آن بازارها روانه شود. از جمله این بازارها در ایران می‌توان به سپرده‌های بانکی، ارز، سکه و طلا، مسکن و بورس اشاره کرد. ملاک انتخاب هر یک از بازارهای گفته شده از فردی به فرد دیگر متفاوت است. اما توجه به مسائلی مانند میزان ریسک، نقدشوندگی و بازدهی می‌تواند کمک شایانی در انتخاب محل سرمایه‌گذاری به افراد کند. بر این اساس در ادامه ضمن بررسی بازارهای موازی، هر کدام از آن‌ها را بر اساس ریسک، نقدشوندگی و بازدهی بررسی خواهیم کرد.

سپرده‌های مدت‌دار بانکی

معمولا افرادی که ریسک‌گریزند و به دنبال دریافت سود ماهیانه از سرمایه خود هستند، بانک را محلی مناسب جهت سرمایه‌گذاری می‌دانند. این گونه افراد با سپرده‌گذاری سرمایه خود نزد بانک‌ها، ضمن حفظ اصل سرمایه، در پایان هر ماه سود مشخصی را به طور منظم دریافت می‌کنند. این نوع سود بر اساس نرخ بهره‌ای که از سوی بانک مرکزی به صورت دوره‌ای اعلام می‌شود، به سپرده‌های مشتریان تعلق می‌گیرد.

بازدهی، ریسک، نقدشوندگی سپرده بانکی

انواع سپرده‌های بانکی

به صورت کلی سپرده‌های سرمایه‌گذاری به دو دسته‌ی سپرده‌های کوتاه‌مدت و سپرده‌های بلندمدت تقسیم می‌شوند. سپرده‌های کوتاه‌مدت آن دسته از سپرده‌های بانکی هستند که مدت زمان قرارداد آن‌ها کم‌تر از یک سال است. سپرده‌های بلندمدت نیز همانطور که از نامشان پیداست، مدت زمان قرارداد آن‌ها بین یک تا پنج سال است. هر کدام از سپرده‌های گفته شده ویژگی‌های خاص خود را دارند. مثلاً سود سپرده‌های کوتاهمدت بر اساس حداقل مبلغ موجود در طی یک ماه در حساب سپرده شخص می‌باشد.

سپرده‌های گفته شده از لحاظ نرخ بهره نیز باهم تفاوت دارند. به این صورت که در حال حاضر نرخ بهره سپرده‌های کوتاه‌مدت حداکثر 10 درصد و نرخ بهره سپرده‌های بلندمدت حداکثر 19 درصد تعیین شده است. اما این میزان از نرخ بهره، سود واقعی سپرده‌گذاران است؟

برای پاسخ به این سوال بهتر است مروری بر انواع نرخ بهره داشته باشیم.

نرخ بهره اسمی و واقعی

نرخ بهره به دو گروه نرخ بهره اسمی و نرخ بهره واقعی تقسیم می‌شود:

  • نرخ بهره اسمی: نرخی است که از سوی بانک مرکزی به بانک‌ها اعلام می‌شود.
     
  • نرخ بهره واقعی: به میزان تفاوت نرخ بهره اسمی و تورم موجود در اقتصاد کشور، نرخ بهره واقعی می‌گویند. به بیانی دیگر، نرخ بهره واقعی، سود واقعی سپرده بانکی می‌باشد.

برای درک بهتر این مطلب، نگاهی به نرخ بهره اسمی و واقعی در سال 98 خواهیم داشت. طبق اعلام بانک مرکزی نرخ تورم سال 98، برابر 41.2 درصد و نرخ بهره بانکی (همان نرخ بهره اسمی) برای سپرده‌های بلندمدت حداکثر 20 درصد بود.

در این حالت با توجه به تفاوت 21.2 درصدی نرخ تورم با نرخ بهره اسمی، می‌توان دریافت که اگر شخصی در ابتدای سال 98 مبلغی را در سپرده‌های بانکی قرار می‌داد، در پایان سال علی‌رغم دریافت سود سالانه، 20 درصد از ارزش سرمایه این شخص کاسته می‌شد. از همین رو اگر چه بانک سود تضمین شده‌ای را ماهانه به دارندگان سپرده‌های بانکی پرداخت می‌کند، با توجه به نرخ تورم دو رقمی در کشور و همچنین نرخ بهره 15 درصدی بانک‌ها، با نگهداری سرمایه در بانک روز به روز از ارزش دارایی سپرده‌گذاران کاسته می‌شود. به همین خاطراین اشخاص بازدهی کم‌تری نسبت به تورم کسب می‌کنند.

مسکن

یکی از بازارهایی که همواره به عنوان محلی کم‌ریسک برای سرمایه‌گذاری در ذهن مردم جلوه می‌کند، خرید مسکن و سرمایه‌گذاری در این بخش است. سرمایه‌گذاری در این بازار از راه‌های مختلفی همچون سرمایه‌گذاری در املاک مسکونی، تجاری، فروشگاهی یا ترکیب هر سه امکان‌پذیر است. اغلب سرمایه‌گذاران این حوزه با خواباندن سرمایه خود به امید بالا رفتن ارزش ملک و فروش آن در بلندمدت، از دارایی خود سود کسب می‌کنند. بر این اساس سرمایه‌گذاری در این بخش نیازمند صبر و حوصله است و کسب سود از املاک پس از گذشت چندین سال حاصل می‌شود.

به عقیده کارشناسان این حوزه، دوره رشد قیمت خانه طبق سه دهه گذشته هر 4.5 سال یک‌بار رخ می‌دهد. بدین صورت که پس از صعود قیمت‌ها در مدت کوتاهی، رشد قیمت مسکن نسبت به تورم کاهش یافته و بازار مسکن طی 4.5 سال بعد، وارد دوران رکود می‌شود. بر این اساس نقدشوندگی سرمایه طی دوران رکود کم است. علاوه بر مشکل نقدشوندگی، نگهداری مسکن با هدف سفته‌بازی، هزینه‌هایی را برای سرمایه‌گذاران در پی دارد. به عنوان مثال عوارض، هزینه نگهداری و تعمیرات از جمله مواردی هستند که سرمایه‌گذار باید نسبت به آن‌ها توجه کافی داشته باشد. همچنین طبق لایحه بودجه سال 99، بنا است در سال جاری مالیاتی با عنوان مالیات سالانه از دارندگان املاک اخذ شود که این عامل نیز هزینه اضافی به سرمایه‌گذار تحمیل خواهد کرد.

بازدهی، ریسک، نقدشوندگی  مسکن

طلا و سکه

یکی از محبوب‌ترین پناهگاه‌های سرمایه‌گذاران در زمان وقوع ریسک‌های مختلف، خرید طلا است. این فلز گران‌بها به دلیل داشتن ویژگی‌های خاص و تولید محدود در سطح جهان، همواره از ارزش بالایی برخوردار است. همچنین کم‌ترین تأثیر را از بحران‌ها و نوسانات اقتصادی داشته است. در ایران نیز خرید طلا با هدف مصرف و فروش آن در صورت نیاز، مهم‌ترین دلیل خرید این فلز گران‌بها در کشور است.

به دلیل آن که خرید طلا نیازمند داشتن اطلاعات و دانش بالایی نیست و سکه اجرت ساخت ندارد، خرید سکه یکی از محبوب‌ترین روش‌های خرید فیزیکی طلا در بین افراد جامعه است. قیمت طلا در داخل کشور تا حد زیادی متاثر از قیمت جهانی این کالا است. درخصوص سکه اما داستان اندکی متفاوت است. علاوه بر قیمت طلای جهانی، عوامل دیگری چون عرضه و تقاضا و قیمت دلار نیز بر قیمت‌گذاری سکه تأثیرگذار هستند. از همین رو قیمت سکه نسبت به طلا نوسانات بیشتری تجربه می‌کند و علی‌رغم نقدشوندگی بالا، خرید و فروش سکه در کوتاه‌مدت از ریسک بالایی برخوردار است.

بازدهی، ریسک، نقدشوندگی  طلا و سکه

بازار ارز

دلار را می‌توان یکی از عوامل موثر در اقتصاد ایران دانست. ابزاری که هرگونه تغییر در نرخ آن تأثیر مستقیمی بر سایر کالاها می‌گذارد و افزایش نرخ آن در نهایت موجب افزایش سطح تورم می‌شود. همچنین برای سرمایه‌گذاری بر روی دلار ریسک زیادی را باید تقبل کرد. بر این اساس بانک مرکزی به عنوان بازیگر اصلی بازار ارز، همواره در تلاش است تا با ایجاد سازوکارهای مختلف، این بازار را کنترل کند.

به عنوان مثال در دو سال اخیر محدودیت‌هایی در خرید دلار برای هر شخص حقیقی ایجاد شد تا با کنترل تقاضای سفته‌بازی، رشد افسارگسیخته نرخ این ارز در داخل کشور کنترل شود. به همین دلیل ممکن است در بازه‌های زمانی مختلف، محدودیت خرید و فروش و نگهداری، گریبان‌گیر سرمایه‌گذاران این بازار شود. همچنین طی سالیان اخیر به دلیل وجود تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران و افزایش تقاضای سوداگرانه، نرخ دلار وارد روند صعودی شده است. همچنین از دید کارشناسان در صورت تداوم شرایط فعلی، دلار روند صعودی خود را طی خواهد ‌کرد. با توجه به آن که افزایش نرخ دلار تأثیر مستقیمی بر نرخ تورم و در نهایت زندگی مردم کشور دارد، کسب سود از این محل مانند شیرینی سود کسب شده از سایر بازارهای سرمایه‌گذاری نیست؛ زیرا هرگونه افزایش نرخ دلار فشار مضاعفی بر معیشت مردم وارد می‌کند.

بازدهی، ریسک، نقدشوندگی  بازار ارز

بازار بورس

سرمایه‌گذاری در بورس نوعی سرمایه‌گذاری مولد است که به بهبود عملکرد اقتصاد کشور کمک می‌کند. از طرفی این بازار یکی از گزینه‌های مناسب برای حفظ قدرت خرید و سوددهی به سرمایه‌گذاران است.

بازار بورس از اواخر سال 98 تجربه کرد. به همین دلیل افراد بسیاری اقدام به سرمایه‌گذاری در این بازار کردند. اما پس از تجربه ریزش اخیر در مرداد ماه، بسیاری از این افراد از سرمایه‌گذاری در این بازار دل‌سرد شدند.

نکته‌ای که نباید فراموش کرد این است که این بازار با ریسک‌های زیادی مواجه است. اما افزایش سطح دانش و مهارت در تحلیل می‌تواند ریسک‌ها را برای فرد کاهش دهد. بنابراین لازمه حضور در این بازار، داشتن دانش، مهارت و تجربه است.

بازدهی، ریسک، نقدشوندگی  بازار بورس

بازدهی بازارها در 7 سال گذشته

همانطور که گفته شد، بررسی بازدهی سرمایه‌گذاری در یک بازه مشخص، عامل مهمی است که می‌تواند به ما در انتخاب بهترین بازار برای سرمایه‌گذاری کمک شایانی کند. از همین رو بررسی بازدهی بازارهای موازی طی 7 سال گذشته نشان‌دهنده این است که بازار بورس با ثبت بازدهی 1590 درصدی، در صدر پربازده‌ترین سرمایه‌گذاری در ایران قرار دارد و بعد از آن بازارهای سکه، دلار و مسکن به ترتیب با ثبت 1044، 558 و 544 درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

بازدهی بازارهای موازی 7 ساله

فارغ از نوسانات کوتاه‌مدت، بازار سرمایه ایران در بلندمدت بیش‌ترین بازدهی را نصیب سرمایه‌گذاران خود کرده است. بر این اساس بازار سرمایه در بلندمدت گزینه بهتری نسبت به سایر بازارهای موازی است.

جمع‌بندی

لزوم سرمایه‌گذاری به منظور حفظ قدرت خرید، بر کسی پوشیده نیست. در چنین شرایطی افرادی که سواد مالی بالاتری دارند، تصمیمات بهتری خواهند گرفت.

در این مقاله به بررسی بازارهای مهم مالی در ایران پرداختیم. هر فرد بنا به سطح ریسک‌پذیری و دانش مالی خود می‌تواند یک یا چند بازار را برای سرمایه‌گذاری انتخاب کند. اما نکته‌ای که باید به آن توجه کرد این است که اگر فردی تصور می‌کند دانش لازم برای سرمایه‌گذاری را ندارد، باید با آموزش اصولی دانش خود را ارتقا دهد یا در صورت امکان به صورت غیرمستقیم اقدام به سرمایه‌گذاری کنند.  

 

 

دسته بندی: بورس آموزش
مطالب پیشنهادی