بلاگ/بورس
شناسه خبر:713 تاریخ انتشار:1399/09/23 14:56 نویسنده: معصومه رنج خواه
آشنایی با بازار سوم فرابورس و تابلو توافقی

اکثر فعالان بازار سرمایه با سهام شرکت‌های موجود در بازار پایه، بورس و فرابورس آشنا هستند؛ اما به غیر از سه بازار گفته شده، بازار دیگری به نام بازار سوم فرابورس وجود دارد که به تابلو توافقی معروف است. این بازار، کمتر شناخته شده است. در این مقاله به بررسی سازوکار این بازار می‌پردازیم.

بازار سوم فرابورس

برای درک بهتر تابلو توافقی، ابتدا باید بازار سوم فرابورس را بشناسیم. بازار سوم یا بازار عرضه، بازاری است که در آن اوراق ‌بهاداری که شرایط پذیرش در فرابورس را ندارند، معامله می‌شوند. سهام شرکت‌هایی که سهامی عام هستند و در شرف تأسیس قرار دارند، در این بازار عرضه می‌شوند.

چه نوع اوراق بهاداری در بازار سوم فرابورس عرضه می‌شود؟

به‌طور کلی می‌توان هشت نوع اوراق بهادار در این بازار عرضه کرد. اوراق بهادار قابل عرضه در این بازار عبارتند از:

  1. سهام شرکت‌های سهامی عام 
  2.  حق‌ تقدم خرید سهام شرکت‌های سهامی عام
  3.  اوراق مشارکت رهنی
  4.  اوراق مشارکت اجاره
  5.  گواهی‌های سپرده بانکی
  6. سهام بی‌نام شرکت‌های سهامی عام
  7. سهام ناشی از افزایش سرمایه شرکت‌های سهامی عام
  8. واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله و صندوق‌های زمین و ساختمان

عرضه سهام در بازار سوم فرابورس چگونه است؟

در بازار سوم فرابورس، عرضه سهام می‌تواند به سه روش زیر انجام شود:

  1. عرضه یکجا: عرضه یکجای اوراق بهادار توسط سهامدار عمده صورت می‌گیرد. در این شرایط سهامدار عمده درصدی از سهام شرکت را به‌صورت یکجا به عموم عرضه می‌کند.
  2. عرضه خرد: در این نوع عرضه، هدف جمع‌آوری اوراق از سهامداران جزء است.
  3. پذیره‌‌نویسی: پذیره‌نویسی در مورد سهام شرکت‌های سهامی عام، اوراق مشارکت و گواهی سپرده انجام می‌شود. این فرایند طبق مجوز صادر شده از سازمان و مفاد بیانیه ثبت، صورت می‌گیرد. پذیره‌نویسی اوراق مشارکت در بازار سوم و معاملات ثانویه آن در بازار اوراق مشارکت انجام می‌شود.

تابلو توافقی چیست؟

تابلو توافقی در بازار سوم فرابورس قرار گرفته‌است. در این تابلو سهام شرکت‌هایی که نزد سازمان به ثبت رسیده‌اند اما شرایط پذیرش در بورس یا فرابورس را ندارند، در این بازار معامله می‌شوند. در این تابلو سهام شرکت‌های جدیدی که به تازگی سابقه لغو پذیرش ندارند، به صورت توافقی معامله می‌شوند. برای مشاهده اطلاعات مربوط به این تابلو می‌توان از سایت www.otctmc.ir استفاده کرد.

سهام کدام شرکت‌ها در تابلو توافقی وجود دارد؟

سهام شرکت‌های پذیرفته شده در تابلو توافقی به شرح زیر هستند:

نمادهای پذیرفته شده در تابلو توافقی

نحوه انجام معاملات در سامانه توافقی

مکانیسم معاملات در این تابلو، توافقی بوده و به مانند سایر تابلوهای دیگر، بر مبنای حراج نیست. در این سامانه افراد با یکدیگر توافق می‌کنند که نقل‌وانتقال سهام و یا حق ‌تقدم سهام خود را در سامانه توافقی ثبت کنند. انجام این عملیات از طریق پایانه‌های کارگزاران فرابورس صورت می‌گیرد و افراد نمی‌توانند به‌صورت برخط (آنلاین) به این سامانه دسترسی داشته باشند.

زمان انجام معاملات در این تابلو، روزهای یکشنبه از ساعت ۹ صبح الی ۱۲:۳۰ است. اگر روز معاملاتی تعطیل باشد، در صورت وجود امکانات فنی، انجام معاملات به اولین روز کاری موکول می‌شود. در این سامانه قیمت پایانی نمادهای معاملاتی بعد از جلسه معاملاتی قابل مشاهده است. توجه داشته باشید که معامله‌گران در این سامانه به اطلاعات زیر دسترسی ندارند:

  • سفارش وارد شده در هر نماد معاملاتی
  • بیشترین و کمترین قیمت معامله
  • آخرین قیمت معامله

سفارشات در سامانه توافقی به چه صورت انجام می‌شود؟

چهار روش برای سفارش‌گذاری در تابلو توافقی وجود دارد:

  • سفارش قابل مذاکره بدون قیمت

سفارشی بر مبنای مذاکره که بدون تعیین قیمت، وارد سامانه معاملاتی می‌شود.

  • سفارش قابل مذاکره با قیمت

سفارشی بر مبنای مذاکره که با تعیین قیمت توسط خریدار و فروشنده وارد سامانه معاملاتی می‌شود.

  • سفارش همه یا هیچ (All or None)

سفارش محدودی است که اجرای آن منوط به معامله کل سفارش است. در صورتی که امکان معامله کل سفارش بلافاصله بعد از ورود وجود نداشته باشد، سفارش به صورت خودکار از سامانه معاملاتی حذف می‌شود.

  • سفارش دوطرفه (Cross Order)

با استفاده از این نوع سفارش، کارگزار می‌تواند به صورت همزمان، سفارش خرید و فروش (با حجم و قیمت یکسان) را وارد کرده و معامله کند. در این نوع سفارش، قیمت خرید باید بیشتر یا مساوی قیمت بهترین سفارش خرید در سامانه معاملات باشد. در مقابل، قیمت فروش باید کمتر یا مساوی قیمت بهترین سفارش فروش در سامانه معاملات باشد.

حجم مبنای سامانه معاملات توافقی

حجم مبنای نمادهای قابل معامله در این سامانه 0/0008 سرمایه پایه هر شرکت است. برای تعیین حداقل و حداکثر حجم مبنا در معاملات این سامانه، می‌توان از جدول زیر استفاده کرد:

حجم مبنای بازار سوم فرابورس

تفاوت‌ بازار پایه و بازار توافقی چیست؟

عده‌ای به اشتباه فکر می‌کنند که بازار توافقی و پایه عملکرد یکسانی دارند. به‌طور کلی تفاوت بازار پایه و تابلو توافقی به صورت زیر است:

  1. حق‌ تقدم و سهام شرکت‌هایی که مشمول ماده ۳۶ قانون احکام دائمی هستند و قبلاً در بورس یا فرابورس لغو پذیرش شده‌اند، در بازار پایه معامله می‌شوند. در مقابل، شرکت‌هایی که سابقه لغو پذیرش نداشته‌اند می‌توانند به تابلو توافقی راه پیدا کنند.
  2. نحوه انجام معاملات در این دو بازار متفاوت است. معاملات در بازار پایه بر اساس حراج انجام می‌شوند. در این بازار سامانه معاملات به صورت خودکار در قیمت‌های برابر، سفارش‌ها را تطبیق داده و معاملات انجام می‌شود.

در سامانه توافقی، قیمت‌های برابر به صورت خودکار تطبیق داده نمی‌شوند. بلکه نحوه ثبت نقل‌وانتقالات بر مبنای توافق بین خریدار و فروشنده است.

  • ترکیب سهام برخی از شرکت‌ها به‌گونه‌ای است که امکان انجام معامله به صورت توافقی برای آن‌ها وجود ندارد. در این صورت معاملات این شرکت‌ها به تشخیص کمیته درج، از طریق بازار پایه انجام خواهد شد.

جمع‌بندی

تابلو توافقی، تابلویی در بازار سوم فرابورس است. در این تابلو سهام و حق‌ تقدم سهام شرکت‌هایی که سابقه لغو پذیرش در بورس یا فرابورس را ندارند، معامله می‌شوند.

  • برخلاف بازار پایه، نحوه انجام معاملات در این تابلو بر مبنای حراج نیست. در این سامانه افراد با یکدیگر توافق می‌کنند که نقل‌وانتقال سهام یا حق تقدم خود را در این سامانه ثبت کنند.

دسترسی برخط (آنلاین) به این سامانه برای سهامداران مهیا نبوده و انجام سفارشات توسط پایانه‌های کارگزاراران عضو فرابورس انجام می‌شود. همچنین دسترسی معامله‌گران به سفارشات وارد شده در هر نماد معاملاتی، بیشترین، کمترین و آخرین قیمت معامله در این سامانه امکان‌پذیر نیست.

دسته بندی: بورس آموزش
مطالب پیشنهادی
نظرات